عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

63

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

[ تشبيه در سوره آل عمران ] ( تشبيه در ) قول خداى - عزّ و جلّ - : كدأب آل فرعون و الّذين من قبلهم كذّبوا بآياتنا فأخذهم اللّه بذنوبهم و اللّه شديد العقاب « 1 » : « دأب » به معناى عادت و ملازمت سيرتى است . گفته مىشود : « دأب ، يدأب دأبا و دؤوبا » ( : عادت كرد ، عادت مىكند عادت كردنى ) و هو دائب بفعل كذا يعنى او بنا بر عادت و سيرت خود به فلان كار ادامه مىدهد « 2 » . خداش بن زهير عامرى « 3 » گفته است : [ از بحر طويل ] 34 و ما زال ذاك الدأب حتّى تخاذلت * هوازن و ارفضّت سليم و عامر و از آن قبيل است ( معناى دأب ) در گفتار خداى - تعالى - : تزرعون سبع سنين دأبا « 4 » كه معناى « دأب » جديّت در كار كشت و زرع و ملازمت آن است . و دأبا به تقدير فعل « تدأبون » كه « تزرعون » بر آن دلالت دارد ، منصوب شده است . و محلّ

--> ( 1 ) - سورة ال عمران ( 3 ) آيهء 11 . ( 2 ) - در لسان العرب ريشه « دأب » آمده است : « زجاج دربارهء گفتار خداى - تعالى - : « كدأب ال فرعون » ، گفته است : « يعنى مانند حال ال فرعون و كار ال فرعون ، اهل لغت چنين گفته‌اند ، ازهرى گفته است : و سخن دربارهء دأب به نظر من - و اللّه اعلم - آن است كه دأب در اينجا به معناى كوشش ايشان در كفرشان و معاونت آنها ضد پيامبر ( ص ) همانند هميارى ال فرعون ضدّ موسى ( ع ) است . » ( 3 ) - او خداش پسر زهير پسر ربيعه پسر عمرو پسر عامر پسر صعصعة از شاعران نغزآور عصر جاهلى است . ( الشعر و الشعراء ، ج 2 ، ص 540 ) . ( 4 ) - سورة يوسف ( 12 ) آيهء 47 .